Zimą łowisz przede wszystkim okonia, płoć i leszcza: na otwartej wodzie w rzecznych portach, zatokach i dołach, a gdy jezioro zamarznie, spod lodu na mormyszkę i błystkę. Na lód wchodź dopiero przy co najmniej 10 cm przejrzystego lodu, nigdy sam, z kolcami asekuracyjnymi i linką. Pod lodem obowiązują osobne zasady połowu (§ 2 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r.). Szczupak, sandacz, sum i boleń są na wodach PZW chronione zwykle od 1 stycznia, a na niektórych łowiskach już od grudnia.
Gdzie i na co łowić zimą
Otwarta woda: rzeki, porty, zastoiska
Rzeki zamarzają późno albo wcale. Ryby schodzą z nurtu do spokojnej wody: do portów, zatok, starorzeczy połączonych z rzeką, za ostrogi i w głębokie doły na zakolach. Płoć i leszcz biorą tam na feeder i spławik, okoń na drop shot i lekką główkę prowadzoną z długimi pauzami.
Nęć oszczędnie, bo w zimnej wodzie ryba zjada mało. Najwięcej brań przychodzi zwykle w środku dnia. Przed wyjazdem sprawdź na karcie rzeki stan wody z najbliższej stacji IMGW: po roztopach rzeka szybko przybiera i mętnieje. Zobacz też wędkowanie na rzece i stan wody dla wędkarza.
Pod lodem: jeziora, stawy, zbiorniki
Przy dnie pod lodem woda ma zwykle około 4°C, a ryby stoją tam, gdzie mają pokarm i tlen. Okoń trzyma się stoków, podwodnych górek i krawędzi roślinności, płoć płytszych zatok z resztkami zielska, leszcz najgłębszych dołów. Najpewniejsze brania daje pierwszy lód, gdy woda pod nim jest jeszcze dobrze natleniona. Pod koniec zimy ryby znów się ożywiają, ale lód jest wtedy najbardziej zdradliwy.
Rytm kolejnych miesięcy opisujemy osobno: grudzień, styczeń, luty. Technika w skrócie: podlodówka.
Sprzęt do podlodówki
- Wędka podlodowa: krótka, zwykle kilkadziesiąt centymetrów (przepis wymaga co najmniej 30 cm), z małym kołowrotkiem albo szpulką.
- Kiwok: sprężysta końcówka na szczytówce. Ryba pod lodem często tylko unosi przynętę i kiwok bywa jedynym sygnałem brania.
- Żyłka: do mormyszki zwykle 0,08–0,12 mm, do błystki nieco grubsza.
- Świder: ręczny o średnicy 100–130 mm wystarczy. Część okręgów ogranicza średnicę otworu do 20 cm.
- Drobiazgi: czerpak do kry, skrzynka do siedzenia i na sprzęt, wypychacz do haczyków.
Rybę podbieraj ręką albo małym podbierakiem, nigdy osęką (zakazują jej wprost m.in. regulaminy Okręgu PZW w Lublinie i Okręgu Mazowieckiego).
Przynęty sztuczne i naturalne
Mormyszka to mała przynęta z haczykiem wtopionym w ciężki korpus. Regulaminy wielu okręgów definiują ją jako jednolity korpus dowolnego kształtu i koloru, o długości najwyżej 15 mm, z haczykiem o pojedynczym ostrzu. Łowisz nią z przynętą naturalną albo bez niej, samym ruchem.
Błystki podlodowe i balansery prowadzisz pionowo, głównie na okonia. Uważaj na balansery: fabrycznie mają zwykle dwa haczyki pojedyncze i kotwiczkę, a sztuczna przynęta pod lodem może mieć najwyżej dwa haczyki. Kotwiczkę zdejmij przed wyjściem na lód.
Przynęty naturalne to ochotka (czerwona larwa muchówki z rodziny ochotkowatych), biały robak (oparysz) i drobniejsza od niego pinka, czyli larwa innego gatunku muchy. Na haczyk mormyszki wystarczą jedna, dwie larwy.
Technika: od pierwszego otworu do brania
- Zacznij tam, gdzie zmienia się głębokość. Stok, krawędź trzcin albo podwodna górka to najpewniejsze miejsca na okonia.
- Wierć serię otworów od płytszej wody w stronę głębszej, co kilka metrów. Regulaminy wielu okręgów wymagają co najmniej 1 m między otworami.
- Daj każdemu otworowi kilka minut, a bez brania idź dalej. Okonia szukasz ruchem, płoć i leszcza przytrzymasz przy otworze szczyptą zanęty z ochotką. Zobacz zanęcanie.
- Mormyszka: opuść ją do dna, unieś kilka centymetrów i poruszaj szczytówką drobnymi drganiami, z pauzami. Branie to zatrzymanie albo uniesienie kiwoka. Zacinaj krótko, z nadgarstka.
- Błystka: podbij ją energicznie i pozwól jej opaść. Okoń bierze najczęściej na opadzie albo tuż po zatrzymaniu.
- Zachowuj się cicho. Na płytkiej wodzie tupanie płoszy ryby.
Ubranie i komfort
Na lodzie siedzisz godzinami bez ruchu, na wietrze. Ubierz się warstwowo, a na wierzch najlepiej włóż kombinezon wypornościowy: grzeje, a gdy lód się załamie, pomaga utrzymać się na wodzie. Od lodu odizolują cię zimowe buty z grubą podeszwą i mata pod siedzenie.
Weź dwie pary rękawic (cienkie do zakładania przynęty, grube na przerwy), termos i zapasowe skarpety. Wracaj przed zmrokiem: w wielu okręgach połów spod lodu nocą jest zabroniony.
Bezpieczeństwo na lodzie
To rady, nie przepis: żaden z przejrzanych przez nas regulaminów okręgów nie podaje minimalnej grubości lodu.
Jaki lód utrzyma wędkarza
Przyjmuje się, że jedna osoba może wejść na co najmniej 10 cm przejrzystego, twardego lodu, a grupa potrzebuje wyraźnie więcej. Biały, mleczny lód z przemarzniętego śniegu jest słabszy. Lód szary, gąbczasty albo z wodą na wierzchu nie nadaje się do wejścia, nawet jeśli jest gruby.
Pierwszy otwór wywierć kilka metrów od brzegu i zmierz lód. Idąc dalej, uderzaj przed sobą pierzchnią (szpikulcem na drzewcu). Jeśli pierzchnia przebija lód albo spod niej wypływa woda, wracaj po własnych śladach.
Gdzie lód zawodzi
- przy ujściach rzek, dopływach i wypływach oraz nad źródłami w dnie;
- w trzcinach i wokół roślin wystających z lodu;
- przy mostach, pomostach, palach i dużych kamieniach;
- przy zrzutach cieplejszej wody, np. z oczyszczalni;
- przy starych przeręblach i pod grubą warstwą śniegu;
- na rzekach, gdzie nurt podmywa lód od spodu.
Co mieć przy sobie
Miej przy sobie kolce asekuracyjne zawieszone na szyi, linkę ratunkową długości kilkunastu metrów, telefon w wodoszczelnym etui i gwizdek. Nie wchodź na lód sam, a partner niech idzie kilka metrów za tobą, nie obok. Powiedz komuś na lądzie, dokąd idziesz i kiedy wrócisz.
Gdy lód się załamie
- Nie szarp się. Zimna woda wywołuje gwałtowny, niekontrolowany oddech: trzymaj się krawędzi i najpierw go uspokój.
- Odwróć się w stronę, z której przyszedłeś. Tam lód cię utrzymał.
- Połóż przedramiona na lodzie, wbij kolce, pracuj nogami i wysuwaj się na lód brzuchem.
- Nie wstawaj. Odczołgaj się po własnym śladzie i dopiero wtedy idź do brzegu.
- Przebierz się i ogrzej, a przy objawach wychłodzenia dzwoń pod 112.
Ratując kogoś, nie podchodź do przerębli. Połóż się na lodzie, podaj linkę, kij albo szalik i wezwij pomoc pod 112.
Przepisy dotyczące łowienia spod lodu
Co mówi rozporządzenie
Połów spod lodu reguluje § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. Wędzisko musi mieć co najmniej 30 cm, a linka może kończyć się:
- jednym haczykiem z przynętą, o najwyżej trzech ostrzach mieszczących się w kole o średnicy 20 mm, albo
- sztuczną przynętą z najwyżej dwoma haczykami, każdy o najwyżej trzech ostrzach w kole o średnicy 20 mm.
Na otwartej wodzie sztuczna przynęta może mieć do trzech haczyków o czterech ostrzach w kole 30 mm, więc wiele przynęt spinningowych pod lodem jest niedozwolonych. Obowiązuje też zakaz używania sztucznego światła do lokalizacji i wabienia ryb (§ 2 ust. 2 pkt 1).
Co dodają okręgi
Okręgi PZW zaostrzają te zasady, każdy po swojemu. Przykłady z regulaminów obowiązujących w 2026 r.:
- Okręg PZW w Koszalinie: na sztuczną przynętę inną niż mormyszka łowisz spod lodu jedną wędką, na przynętę naturalną lub mormyszkę dwiema. Otwór ma najwyżej 20 cm średnicy, odstęp między otworami co najmniej 1 m, a nocą łowić nie wolno.
- Okręg PZW w Nowym Sączu: spod lodu tylko jedna wędka, bez martwej i żywej ryby jako przynęty, a rybę do zabrania uśmiercasz od razu. Od innych łowiących pod lodem zachowujesz 10 m.
- Okręg PZW w Poznaniu: haczyk z przynętą pod lodem może mieć tylko jedno ostrze, a odstęp od innych wędkujących na lodzie to 10 m.
Okresy ochronne zimą
| Gatunek | Rozporządzenie (§ 7) | Wody PZW, zasada ogólna |
|---|---|---|
| Szczupak | 1 stycznia – 30 kwietnia | 1 stycznia – 30 kwietnia |
| Sandacz | 1 marca – 31 maja | zwykle 1 stycznia – 31 maja |
| Sum | 1 stycznia – 31 maja | 1 stycznia – 31 maja |
| Boleń | brak | 1 stycznia – 30 kwietnia |
| Miętus | od 1 grudnia do końca lutego | od 1 grudnia do końca lutego |
| Węgorz | 1 grudnia – 31 marca | 1 grudnia – 31 marca |
Odstępstwa zdarzają się w obie strony. Regulamin Okręgu PZW w Koszalinie na 2026 r. podaje dla sandacza okres od 1 marca do 31 maja, z dopiskiem o zakazie połowu z lodu w styczniu i lutym. Okręg PZW w Białej Podlaskiej na zbiornikach Cegielnia w Radzyniu Podlaskim i Relaks w Parczewie chroni drapieżniki od 1 grudnia do 30 kwietnia, z wyjątkiem okonia łowionego spod lodu.
Miętus trze się zimą i właśnie wtedy jest chroniony, poza Odrą od ujścia Warty do granicy z wodami morskimi (tam jego wymiar ochronny to 30 cm, a nie 25 cm). Okoń, płoć i leszcz nie mają w rozporządzeniu okresu ochronnego ani wymiaru, ale okręgi mogą je wprowadzać. Pełne zestawienie: okresy ochronne.
Zima w danych naszego serwisu
W naszej bazie jest 5810 publicznych jezior, z czego 4776 (82%) w województwach: warmińsko-mazurskim, zachodniopomorskim, pomorskim, kujawsko-pomorskim, wielkopolskim i lubuskim. W województwach małopolskim, podkarpackim, śląskim, opolskim, łódzkim i świętokrzyskim jezior jest razem tylko 319, a zbiorników i stawów 1364, więc tam na podlodówkę jedziesz zwykle nad zbiornik albo staw. Zobacz wody z okoniem oraz regiony Mazury i Pomorze.
Przykłady z komunikatów i regulaminów okręgów:
- 21 stycznia 2026 r. Okręg PZW w Przemyślu dopuścił metodę podlodową na łowisku ZEK Ostrów nr 2 „wyłącznie sztucznymi przynętami bez możliwości nęcenia”.
- Okręg PZW w Białej Podlaskiej ma na zbiornikach Mosty, Podedwórze i Żelizna dobowy limit 10 okoni spod lodu. W wodach tego okręgu chroniony jest okoń do 18 cm i od 37 cm.
- 20 lutego 2026 r. Okręg PZW w Toruniu zakazał wędkowania na jeziorach Dźwierzno, Rubkowo i Radomno w związku z wystąpieniem przyduchy.
Przyducha to zimowe zagrożenie dla samych ryb: pod lodem woda nie dostaje tlenu z powietrza, a pod grubym śniegiem rośliny przestają go wytwarzać. Najszybciej tlen kończy się w płytkich, zamulonych jeziorach i stawach. Komunikaty okręgów pokazujemy na kartach wód w sekcji „Komunikaty okręgu”, więc zajrzyj tam przed wyjazdem.
Od 28 września do 8 października 2026 r. odnotowaliśmy pięć komunikatów o zarybieniu szczupakiem. Trzy opisują zarybienia już wykonane (na wodach okręgów PZW w Katowicach i Olsztynie, m.in. Nowy Zalew), a dwa to zapowiedzi Okręgu PZW w Sieradzu, w tym dla Warty w obwodzie ze Zbiornikiem Jeziorsko. Okręg PZW w Bielsku-Białej zapowiedział na 28–30 września zarybienie Zbiornika Porąbka 150 kg narybku jesiennego sandacza, ale 30 września przełożył je na późniejszy termin. Młody szczupak czy sandacz potrafi wziąć na błystkę podlodową: odhacz go od razu nad otworem, bez kładzenia na lodzie. Więcej: zarybienia w okręgach PZW.
Najczęstsze pytania
Jaka grubość lodu jest bezpieczna dla wędkarza?
Przyjmuje się minimum 10 cm przejrzystego, twardego lodu dla jednej osoby, a dla grupy wyraźnie więcej. Biały lód ze śniegu, lód z wodą na wierzchu i lód po odwilży są słabsze, niż wskazuje ich grubość. Na lód rzeczny i przy ujściach nie wchodź wcale.
Ile wędek wolno używać przy łowieniu spod lodu?
Ustawa o rybactwie śródlądowym pozwala łowić najwyżej dwiema wędkami jednocześnie, a na łososiowate i lipienie jedną (art. 8 ust. 1 pkt 11). Ten limit obowiązuje także pod lodem, a wiele okręgów PZW go zaostrza. W Okręgu PZW w Koszalinie na przynętę naturalną lub mormyszkę łowisz dwiema wędkami, a na inną sztuczną przynętę jedną. W Okręgu PZW w Nowym Sączu spod lodu wolno łowić tylko jedną wędką.
Czy zimą można łowić miętusa?
Według rozporządzenia z 2023 r. miętus jest chroniony od 1 grudnia do końca lutego, w czasie tarła, z wyjątkiem Odry od ujścia Warty do granicy z wodami morskimi. Poza tym odcinkiem łowisz go w listopadzie i od marca, o ile regulamin okręgu nie stanowi inaczej.
Czy spod lodu można łowić szczupaka?
Szczupak jest chroniony od 1 stycznia do 30 kwietnia, według rozporządzenia i co do zasady także na wodach PZW. Spod lodu łowisz go więc najwyżej w grudniu. Na niektórych łowiskach okręgi chronią drapieżniki już od 1 grudnia, dlatego sprawdź regulamin wody.
Co zrobić, gdy lód się pod tobą załamie?
Opanuj oddech, odwróć się w stronę, z której przyszedłeś, i wysuwaj się na lód brzuchem, wbijając kolce i pracując nogami. Nie wstawaj, odczołgaj się po własnym śladzie, a potem jak najszybciej się przebierz i ogrzej.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków ochrony i połowu ryb w powierzchniowych wodach śródlądowych, Dz.U. 2023 poz. 1373: § 2 ust. 2 i 4, § 6, § 7.
- Ustawa z 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, tekst w ISAP: art. 8 ust. 1 pkt 11.
- Regulaminy okręgów PZW obowiązujące w 2026 r.: Koszalin, Nowy Sącz, Poznań, Okręg Mazowiecki, Lublin, Biała Podlaska.
- Komunikaty okręgów: Przemyśl, 21 stycznia 2026 r., Toruń, 20 lutego 2026 r.; zarybienia: Bielsko-Biała (zapowiedź, przełożenie), Olsztyn, Sieradz, Katowice.
- Terminy na wodach PZW: tabela okresów ochronnych serwisu.
- Dane serwisu: baza polskielowiska.pl (wody publiczne, komunikaty okręgów, zarybienia), stan na 8 października 2026 r.
